Mevsimlerin Ruh Sağlığına Etkisi

Mevsimlerin  ruh sağlığına olan etkisi ile ilgili bilgiler antik yunan tıbbına kadar  dayanıyor. İnsanların ruhsal yapısı mevsim değişikliklerinden  etkileniyor. Sonbahar kış hüzün mevsimi olarak anılırken, bahar ve yaz  ayları yeniden canlanma ve ruhsal enerjide artmaya yol açıyor.

Sonbahar  ve kış aylarında tekrarlayıcı depresyon, buna karşılık ilkbahar yaz  aylarında depresyonsuz dönemlerin görüldüğü bir durum olarak mevsimsel  duygu durum bozukluğu ilk kez 1984’te tanımlanmıştır. Bir süre sonra  bunun karşıtı olarak bazı insanlarda bahar ve yaz aylarında tekrarlayan  yaz aylarında depresyonlarla seyreden duygu durum bozukluğu  tanımlanmıştır.

Mevsimlerin   hastalıkları etkileyecebilecekleri düşüncesi hastalıkları doğuran,  esas  olarak mevsimlerdeki değişikliklerdir diyen Hipokrat’a kadar   uzanmaktadır. Ayrıca Hipokrat yaza bağlı olarak hasta ya da sağlam   bireylerden ve kışa bağlı olarak hasta yada sağlam olan bireylerden   bahsetmiştir. Mevsimsel etkilerin depresyon ve manik ataklar kadar   intihar girişimleri üzerindeki etkiside ayrıntılı olarak incelenmiştir.

İlkbahar   ve yaz aylarında intiharların artış gösterdiğine dair bilimsel veriler   mevcuttur. Depresif dönemlerin sonbahar ve ilkbahar, manik atakların  ise  yazın daha çok görüldüğü bildirilmektedir.

Mevsimsel   özellik taşıyan duygu durum bozuklukları genellikle 20’li yaşlarda   başlar. Birçok hastanın ilk atağı tipik olmayabilir. Belirtiler majör   depresyon karşılamadan önce yıllar boyunca kış aylarında çok zorluklar   çektiklerini anlatırlar.

Mevsimsel   duygu durum bozukluğu olanlar daha çok yaz boyunca çoğunlukla daha   neşeli olurlar, üretken yaratıcıdırlar ve uykuya daha az ihtiyaç   duyarlar. Sonbahar yaklaşırken bu özellikler kendiliğinden yatışır. Kış   aylarında uyku ve yeme alışkanlıkarı değişir, hastaların sıkıntıları   artar, aşırı yeme aşırı uyuma, kilo alımı, aşerme, uyuşukluk hali,   çökkün ruh hali sinirlilik, huzursuzluk hali gözlenir.

Üretken çağdaki kadınlarda aynı yaştaki erkeklere göre daha fazla mevsimsel duygu durum bozukluğu gözlenmektedir.

Sağaltımın   en etkili yolu çeşitli yöntemleri bir arada kullanmaktır; ışık   terapisi, psikotrop ilaçlar, psikoterapi kullanılmaktadır.

 

Uzm. Dr. Ava Şirin  Tav - Psikiyatrist  - Antalya